Konya Bilim Merkezi BilimUp

Ses Ne Kadar Hızlıdır?

3 dk
788

Ses bir enerji türüdür ve oluşması için maddesel bir ortama ihtiyaç vardır, uzayda ses oluşmaz. Ses; sesi oluşturan maddenin kaynağından aldığı enerjiyle, titreşerek dalgalar halinde yayılır, yani hareket eder. Bu yüzden ses farklı ortam ve koşullarda farklı hızda yayılır. Havadaki bir ses dalgasının hızı, havanın özelliklerine, çoğunlukla sıcaklığa ve neme bağlıdır.

Ses hızı, havada, deniz seviyesinde ve 20 °C sıcaklıkta saniyede 343.2 metre/saniye olarak kabul edilmektedir. Bir başka şekilde ifade edersek; ses havada, saatte 1235.5 km hız ile dalgalar halinde yayılır. Aynı zamanda ses suda 1461 metre/saniye, demirde ise 5127 metre/saniye hız ile yayılır. 

Bir ses dalgası ne kadar hızlı giderse, aynı süre içinde o kadar fazla mesafe kat eder. Bir ses dalgasının 700 metrelik bir mesafeyi 2 saniyede hareket ettiği gözlenirse, dalganın hızı 350 m / s olacaktır. Daha yavaş bir dalga, 2 saniyelik aynı süre içinde daha az mesafeyi (belki 660 metre) kat eder ve bu nedenle 330 m / s hıza sahip olur. Rakamlar sizi yormuş olabilir, "hız = mesafe / zaman" formülüyle denklik elde etmek mümkündür.

Bu hesaplamaları örneğin; yıldırım çarpmasının ne kadar uzakta gerçekleştiğini yaklaşık olarak belirlemek için kullanabiliriz. Yıldırım düştüğünde önce ışımayı görürüz, daha sonra büyük bir gürültü duyarız. Bunun sebebi sesin ışıktan daha dolambaçlı bir yol kat etmesidir. Ses hızını etkileyen birçok faktör vardır; ortamın yoğunluğu ve şeklini koruma eğilimi gibi. Genel olarak, katılar, parçacıklar arasında en güçlü etkileşimlere sahiptir, ardından sıvılar ve ardından gazlar gelir. Bu nedenle, ses dalgalarının hızını katılar>sıvılar> gazlar şeklinde düşünebiliriz. Gaz molekülleri arasında ses dalgalarını bozacak boşluk ve partikül yoğunluğu bulunur, bu da ses dalgalarının hızlı ve güvenli bir yolla yayılmasını engeller. Sesin demir üzerinde havadan daha hızlı hareket etmesinin sebebi budur. 

Hareketli ses kaynağının hızı, sesin yayılma hızını geçerse, ses, patlama sesi olarak duyulur. Bu durumda dalga ışın gibi konik bir alana yayılır ve şok dalgaları olarak isimlendirilir. Bir F uçağının ses hızını aştığını düşünelim; kanat ve kuyruk bölümlerinde bulanık bir ışıma ve ayrıca uzun bir patlama sesi duyarız. Burada uçağın çıkardığı gürültü sesin atmosferde yayılma hızını geçmiş ve arkasında iz bırakmıştır. Oluşan basınç farkından havadaki nem yoğunlaşarak flu bir görüntü ortaya çıkarır. Bağırarak koştuğumuzu ve yalnızca arkamızdakilerin sesimizi duyduğunu düşünelim. Yani yoğun ses dalgaları arkamızda birikip bir anda yayılmaya başladığında bu bir bomba etkisi yaratacaktır. Ses bombası veya sonic bomba olarak adlandırdığımız etkinin kaynağı budur.


Benzer Makaleler

Rüzgar Tulumu Nasıl Çalışır?
Bumerang Nasıl Çalışır?
Anti-Madde Nedir?  Anti-Madde İle Karşılaşırsanız Yok Olur Musunuz?
Suyun Sıcaklığı Eriyen Buzun Şeklini Belirleyebilir Mi?
Ay Denizlerdeki Suyu Nasıl Çeker?
Ölçülebilen En Kısa Zaman Birimi: Zeptosaniye
Bitkilerden İlham Alan Transforigami Mikroakışkanları
Hidrojenli Araba Nedir? Nasıl Çalışır? Hidrojen Yakıtlı Araçlar Neden Yaygınlaşmadı?
Neden Bazı Cisimler Karanlıkta Parlar?
Posta Güvercinleri Gideceği Yeri Nasıl Buluyordu?
ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER