Konya Bilim Merkezi BilimUp
 / 

Menekşeler Koku Duyumuzla Alay Mı Ediyor?

Gülnur Şener
2 dk
3247

Çiçekleri, büyüleyici renkleri ve kokuları ile tanımlarız. Rengi ile kendinden bahsettiren menekşelerin ise kokularına dair bir hayal kırıklığı içinde kalırız. Çiçeğin bir anlığına duyumsayabildiğimiz kokusu hemen ortadan kaybolur, ancak daha sonra yeniden eskisi kadar güçlü olarak ortaya çıkar. Bu aldatmacanın sebebini merak ediyorsanız bitkinin kimyasına ufak bir bakış atmanız gerekiyor.


Menekşe kokusuna dair anlık algılanışı ile tatlı, kuru, pudramsı tanım ifadeleri sıklıkla kullanılır. Başka bir tanımlama da uçucu ve kısa ömürlü bir koku olduğudur. Menekşeler kokularını, “iyonon” adı verilen kimyasal bir bileşikten alırlar. α-iyonon ve β-iyonon kombinasyonu, menekşe kokusunun karakteristiğidir. Menekşe kokusu ile koku alma reseptörlerinin uyarılmasının hemen ardından, iyonon bu reseptörlere bağlanır ve geçici olarak koku alma duyusunu bloke eder. Birkaç nefes boyunca koku alma reseptörleri çalışmadığından hiçbir kokuyu alamayız, ardından koku tekrar ortaya çıkar. Beyin bunu önceki birkaç dakika içinde kaydetmediği için yeni bir uyaran olarak tanımlar. Bir anda ortadan kaybolurlar ve geri gelirler. Böylece kokuya alışma nedeni ile duyarsızlaşma söz konusu olmaz ve menekşe kokusu her belirdiğinde, ilk kez koklanıyormuş hissine yol açar.

Şair ve doğa bilimci Diane Ackerman'ın da açıkladığı gibi: "Menekşeler, koku alma duyumuzun kısa devre yapmasına sebep olur.” Bu kısa devre sayesinde ise her koklayışımızda ilk kez kokluyormuşuz hissini yaşıyor ve menekşenin bize oynadığı bu oyundan sayısız çıkarımda bulunabiliyoruz.

Kaynakça

 Ackerman, Diane. A natural history of the senses. New York: Vintage Books, 1991.

 https://en.wikipedia.org/wiki/Viola_(plant)

 https://gizmodo.com/how-violets-steal-your-sense-of-smell-5913813

 Turin, L. (2006). The Secret of Scent: Adventures in Perfume and the Science of Smell: HarperCollins.

 https://en.wikipedia.org/wiki/Ionone


 Aloum, L., Alefishat, E., Adem, A., & Petroianu, G. (2020). Ionone Is More than a Violet’s Fragrance: A Review. Molecules25(24), 5822.

Benzer Makaleler
Çikolata Nasıl Beyaz Olur? Beyaz Çikolata Nasıl Yapılır?
Gazlı İçecek Neden Baloncuk Çıkarır?
Sabun Nedir, Elleri Nasıl Temizler?
Pişen Et Neden Renk Değiştirir? Lezzetin Reaksiyonu : Maillard
Günlük Hayatta Kullandığımız Polimerler Nelerdir?
Havanın Ağırlığı Var Mıdır?
Pastörizasyon Gıdanın Bozulmasını Nasıl Engeller?
Grafen Yüzyılın En Büyük Keşfi Olabilir Mi?
Dünyanın En Hafif Katısı: Aerojel
Termoslar İçindeki Sıvının Sıcak veya Soğuk Olduğunu Nasıl Biliyor?
ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER