Konya Bilim Merkezi BilimUp

Kum Nasıl Cama Dönüşür?

3 dk
289

Bazen insanların veya özellikle kuşlar olmak üzere hayvanların göremeyip çarptıkları cam aslında saydam olmayan bir kumdan üretilmektedir. Opak olan bir kum nasıl insanların bazen algılayamadıkları saydam bir cisme dönüşebilir?

Cam katı bir malzeme gibi davranmasının yanında sanılanın aksine akışkan bir maddedir.  Âdeta kılık değiştirmiş bir tür tuhaf sıvı gibidir. Belki antik yapıların pencerelerinde kullanılan veya çok eskiden kalma objelerde cam malzemenin yer çekimi etkisiyle genellikle dalgalı ve eşit olmayan şekilde aşağıya doğru aktığını görmüşsünüzdür. 

Aynı zamanda camın kimyasal olarak tepkimeye girme eğilimi oldukça azdır. Mesela cam kaplar, dolu oldukları maddelerin çoğu ile reaksiyona girmez. Bu nedenden dolayı cam, en çok kullanılan maddelerden biri olmasının yanı sıra tarihin en eski ve çok yönlü insan yapımı malzemelerinden biridir.


Aslında cam, erimiş ve kimyasal olarak dönüştürülmüş bir çeşit kumdur. Kullanılan özel kum, silika olarak da bilinen silikondioksit moleküllerinden oluşan küçük kuvars kristalleri tanelerinden oluşur. 1.700°C gibi oldukça yüksek bir sıcaklıkta erir. Kum, erime noktasına ulaştığında tam bir dönüşüme uğrar. Sıvı silikondioksit soğuduğu zaman tekrardan katı kristal hâle dönüşmemektedir.

Kuma ilaveten geri dönüştürülmüş cam, sodyum karbonat ve kalsiyum karbonat gibi kimyasal maddeler karıştırılır. Daha sonra oluşan karışım, bir fırında ısıtılır. Sıvı haldeyken istenilen şekle uygun olarak şekillendirmek üzere çeşitli kalıplara dökülür.

Cam yapımının süreçleri ve içeriğindeki bileşenleri, yapılan camın türüne bağlı olarak farklılık göstermektedir. Renkli cam yapmak için başka kimyasallar da eklenebilmektedir. Örneğin, yeşil renkli cam yapmak için erimiş kuma demir ve krom bazlı kimyasallar eklenir. Fırına dayanıklı borosilikat bir cam yapmak için de erimiş karışıma bor oksit eklenmektedir. Kurşun oksit eklemek ise camın daha kolay kesilmesini sağlar.

Her ne kadar cam şeffaf olsa ve güneş ışığını geçirse de çoğu standart cama UV ışınları nüfuz edememektedir. UV ışınları, cildimizi yanıklardan koruyan melanin pigmentinin üretilmesini sağlar. Melanin, radyasyon enerjisinin büyük bir bölümünü zararsız ısıya dönüştüren ve cilt hücrelerimizdeki genetik materyalin zarar görmesini engelleyen bir pigmenttir. Bu yüzden cam arkasından güneşlenmeye çalışmak çok başarılı bir şekilde sonuçlanmayabilir.



Kaynakça
  1. https://ed.ted.com/lessons/why -is-glass-transparent-mark-miodownik
  2. Burkowicz, A., Galos, K., & Guzik, K. (2020). The Resource Base of Silica Glass Sand versus Glass Industry Development: The Case of Poland. Resources, 9(11), 134. doi:10.3390/resources9110134
  3. Falk, M. L. (2007). MATERIALS SCIENCE: The Flow of Glass. Science, 318(5858), 1880–1881. doi:10.1126/science.1150919 
  4. https://www.scienceabc.com/innovation/how-is-glass-made.html
  5. https://www.murrayglass.com/how-is-glass-made/
  6. Jelle, B. P., Gustavsen, A., Nilsen, T. N., & Jacobsen, T. (2007). Solar material protection factor (SMPF) and solar skin protection factor (SSPF) for window panes and other glass structures in buildings. Solar Energy Materials and Solar Cells, 91(4), 342–354. doi:10.1016/j.solmat.2006.10.017
  7. Barsh G. S. (2003). What controls variation in human skin color?. PLoS biology, 1(1), E27. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.0000027

Benzer Makaleler

Çay ve Kahvede Yararlı Bakteri Olur Mu?
Atık Maskeden Beton Üretilebilir mi?
Çikolata Nasıl Beyaz Olur? Beyaz Çikolata Nasıl Yapılır?
Acı Hissini Engellemek Mümkün Mü?
Sonsuz Kimyasalları Sudan Temizlemek Mümkün Mü?
Pastörizasyon Gıdanın Bozulmasını Nasıl Engeller?
Sıcak ve Soğuk Suyun Sesleri Neden Farklıdır?
Fıstık Etkisi
Termoslar İçindeki Sıvının Sıcak veya Soğuk Olduğunu Nasıl Biliyor?
Kabartma Tozu Nasıl Çalışır?
ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER