Konya Bilim Merkezi BilimUp
 / 

Hayvanlar Neden Kış Uykusuna Yatar?

Gülnur Şener
3 dk
7722

Çocukluğumuzdan beri hemen hemen herkesin bildiği gibi ayılar ve bazı diğer hayvanlar hava şartlarına bağlı olarak kış uykusuna yatarlar. Bu uzunca uyku kimi türlerde dört hafta sürerken ayı gibi büyük memelilerde yedi aya kadar uzayabilir. Sizce bu hayvanların bunca süre uyumalarının altında yatan sebepler nelerdir? İri ve gösterişli yapılarıyla ayılar bu kadar uzun süre kenara çekilmeye neden ihtiyaç duyarlar, hiç düşündünüz mü?




Kış uykusu, doğanın akışı ve canlılığın korunması için bir önlemdir. Olumsuz hava şartlarında yiyecek ve barınma gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ayılar da kış uykusuna yatan ve bilinen en yaygın türlerden biridir. Uyku olarak adlandırılmasına rağmen tam bir uyku durumu olmayıp derin uyuşukluk olarak bilinmektedir. Bu süre boyunca hemen hemen hiç soluk almayan ayılar ölüm ile uyku durumu arasındaki bir biçimde yaşarlar. Tüm hayati fonksiyonları neredeyse durmuş durumda görünürler ve kalpleri oldukça az atar. Bu süre zarfınca ayılar yazın vücutlarına depoladıkları yağlarla beslenirler. Yalnızca hayatlarını devam ettirecek kadar yağ kullanmalarına rağmen vücut ağırlıklarının üçte birini kaybederler. Kış aylarının bitmesiyle tekrardan besin bulmaya başlayan ayılar verdikleri kiloları kısa zamanda geri alırlar.

KIŞ UYKUSUNA YATAN HAYVANLAR UYANDIRILIR MI?

Her ne kadar sadece ayılardan bahsetmiş olsak da birçok hayvan da ayılar gibi kış uykusuna yatar. Bu hayvanların en şaşırtıcı olanlarından birisi de balık ailesinden olan "Antarktika morinası"dır. Karada olduğu gibi denizlerde de olumsuz hava koşulları baş gösterebilir. Öyle zamanlarda balıklardan bazıları da yaşamsal faaliyetlerini en aza indirgeyerek denizin dibinde tam uyuşukluk haline bürünebilir. Karadaki duruma nazaran daha kısa sürse de çeşitli sularda da kış uykusuna yatmış canlılara rastlayabiliyoruz.

Yapılan son araştırmalarda da görüyoruz ki kış uykusu, canlının tür devamlılığı, gelişimi ve korunması açısından oldukça büyük bir yere sahiptir. Yani ayılar ve kış uykusuna yatan diğer türler tembel oldukları için değil bir sonraki mevsime en az zarar ile geçmek için uyku halini tercih ederler. Bitkilerde de uyku durumu vardır, literatürde dormansi olarak adlandırılır. Yalnız uyku olarak adlandırılan bu olgu, daha birçok şeyde olduğu gibi insanlar arasında da kalıplaşmış durumdadır. 

Kış uykusuna yatan hayvanları uyandırabilir miyiz sorusu aklınıza geldiyse bu belgesel size bir fikir verebilir.

Kaynakça
  1. Jansen, H. T., Leise, T., Stenhouse, G., Pigeon, K., Kasworm, W., Teisberg, J., ... & Robbins, C. T. (2016). The bear circadian clock doesn’t ‘sleep’during winter dormancy. Frontiers in zoology, 13(1), 1-16. 
  2. Nelson, R. A., Wahner, H. W., Jones, J. D., Ellefson, R. D., & Zollman, P. E. (1973). Metabolism of bears before, during, and after winter sleep. American Journal of Physiology-Legacy Content, 224(2), 491-496. 
  3. https://youtu.be/ya5Bf9LhCLk 
  4. https://youtu.be/QlinpB5u964 
Benzer Makaleler
Bitkiler de Konuşur
Kahve ya da Çay Tercihimizi Genler mi Belirler?
Arılar Kovanlarını Nasıl Koruyor; Propolis ve Arı Sütü
Uyku Gerçekten Dinlendirir Mi?
Tükürük Ne İşe Yarar?
Hapşırmak Sadece İnsanlara Mı Özgüdür?
Böcekler Neden Işık Etrafında Toplanır?
Aksolotl Semenderleri Beyinlerini Nasıl Yenileyebiliyor?
Acıyı Algılayamayan Beynimiz Nasıl Ağrıyor?
İlk Hücre Teorisi: Yaşam Nasıl Ortaya Çıktı?
ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER