Konya Bilim Merkezi BilimUp

Güçlü Hafızaya Sahip Olmamız İçin Gerekli Vitamin: B12 Vitamini Nedir?

Müzeyyen Kalfazade
5 dk
575

Bir sabah uyandığınızda önceki akşam yemekte ne yediğinizi hatırlamayabilirsiniz. Ya da günlük işlerinizi hallederken kafanız dalgın olduğu için işler yolunda gitmemiş olabilir. Bunları zaman zaman hepimiz yaşarız. Bu nedenle doktorlara gittiğinizde yapılan kan tahlili sonucuna göre B12 vitamini seviyemiz düşük çıkabilmektedir.


Vitamin Nedir?

Vitaminleri hepimiz çeşitli platformlarda duymuşuzdur. Peki tam anlamıyla ne olduğunu biliyor musunuz?

Vitaminler 1912 yılında Polonyalı biyokimyacı Casimir Funk tarafından keşfedilmiş, vücudumuz için hayati öneme sahip organik moleküllerdir. Pek çok metabolik olaylarda rol oynarlar. Vücutta sentezlenemedikleri için dışarıdan gıdalarla ya da takviyelerle alınırlar. Günlük gerekli vitamin dozları oldukça azdır, buna rağmen önemli fonksiyonlarda rol oynadığı için her gün alınması oldukça gereklidir. İçeriğinde meyve, sebze, baklagil ve hayvansal gıdaları yeterli düzeyde ve dengede bulunduran bir beslenme planı uygulayarak günlük gerekli vitamin ihtiyacı rahatlıkla sağlanabilir.

Doğada 13 farklı vitamin vardır. Kimyasal olarak incelendiğinde, suda çözünenler ve yağda çözünenler olmak üzere iki gruba ayrılmıştır.

B12 Vitamini Nedir?

B12 vitamini suda çözünen vitaminler grubunda yer almaktadır. Kimyasal adı ‘Kobalamin’ olarak adlandırılmıştır. İçeriğinde Kobalt elementi bulunduğu için bu adı almıştır. Ayrıca kobalt elementi sayesinde canlı pembe-kırmızı renge sahiptir.

4 farklı formu vardır, kimyasal yapısına göre bu formlar birbirlerinden farklılık gösterir. En bilinen formu ‘Siyanokobalamin’ formudur.

B12 Nasıl Keşfedildi?

1926 yılında Harvard Üniversitesi’ndeki uzmanlar, her gün karaciğer yendiği taktirde aneminin önlenebileceğini bulmuştur. İlerleyen çalışmalarda araştırmacılar karaciğerde anemiyi önleyen maddeyi izole etmeye çalışmışlardır. Karaciğer parçaları pembemsi oldukları için anemiyi önleyen maddenin pembe-kırmızı tonlarda olduğuna karar vermişlerdir. 1947 yılında ise Amerikalı Kimyager Karl Folkers ve İngiliz Kimyager Baron Alexander Todd B12 vitaminini keşfetmiş ve anemi hastası üzerinde deneyerek işe yaradığını bulmuşlardır.

B12 Vitamini Hafızamızı Güçlendirir Mi?

B12 vitamini beyin ve sinir sistemimizin yapısında yer alan miyelin kılıfın oluşumunda görev alır. Böylelikle beynimizin ve sinir sistemimizin sağlıklı bir şekilde çalışmasını sağlar. Bu nedenle olayları kolayca hatırlamamızı, odaklanmamızı ve kolayca karar vermemizi sağlar. Eksikliği durumunda; bunama ve alzheimer'a yakalanma riskimizin artmasına ve beyin hücrelerinin kaybı nedeniyle beynimizin küçülmesine neden olur. Eğer B12 seviyemiz vücudumuzda yüksek oranda ise beyin hastalıklarının görülme olasılığı da daha düşüktür.

Günlük B12 İhtiyacımız Ne Kadar?

Günlük B12 vitamini ihtiyacımız yetişkin kadın ve erkekler için 2,4 mcg’dir. Fakat hamilelik ve emzirme gibi durumlarda 2,6-2,8 mcg’ çıkmaktadır. Literatürü araştırdığımızda karşımıza, günlük 25 mcg ve daha fazla alındığında kemik kırılmaları gibi sorunlara neden olabileceği belirtilmektedir. Fakat bu durum kesin olarak kanıtlanmış değildir. Bu nedenle B12 vitamininin toksik oluşturacak üst limiti belirtilmemiştir.


B12 Eksikliğinde Neler Görülür?

B12 eksikliğinde unutkanlık ve zihinsel sorunlar görülmektedir. Bu etkiler özellikle ileri yaştaki kişilerde daha sık yaşanmaktadır. B12 eksikliği kırmızı kan hücrelerinin yapısının bozulması nedeniyle anemiye sebep olmaktadır. Anemi nedeniyle de yorgunluk, kalp çarpıntısı, konsantrasyon bozukluğu ve göz kararması meydana gelmektedir. Ağız içerisinde ve dilde yaralar ve yarıklar meydana gelir. Kaslarda kasılma ve el, ayaklarda uyuşma hissedilmektedir.

B12 eksikliğinin yaygın nedenleri; hayvansal ürünleri tüketiminden kaçınılması, reflü sorunu nedeniyle kullanılan mide ilaçları, bağırsak ve mide ameliyatı olunması ve doğuştan emilim hastalıklarına sahip olunmasıdır.

B12 Fazlalığı Zararlı Mıdır?

B12 vitamini suda çözünen bir vitamindir. Dolayısıyla fazla tüketildiği taktirde karaciğer ve böbreklerden atılmaktadır. Bu nedenle B12 değeri için üst limit belirlenmemiştir.

B12 Kaynakları Nelerdir?

B12 vitamini inek ve koyun gibi geviş getiren hayvanların işkembesinde bulunan bakteriler tarafından sentezlenir. Bu nedenle B12 vitamini hayvansal gıdalarda bulunur, bitkilerde bulunmaz. Ancak bazı alg türlerinin B12 ürettiği ve hayvansal kaynaklara benzer şekilde yine alglerin üzerinde bulunan mikroorganizmalar tarafından da üretilebildiği bilinmektedir.  En iyi B12 kaynakları; balık ve kabuklu deniz hayvanları, karaciğer, kırmızı et, tavuk, yumurta, süt, yoğurt ve peynirdir. Bakteriler tarafından üretilen bir vitamin olduğu için maya da B12 vitamini bakımından zengindir.


Hayvansal gıda tüketmeyen ya da az tüketen kişilerde B12 eksikliği görülmektedir. Bu nedenle kahvaltılık gevrek ve bitkisel sütler gibi bazı gıdalara B12 eklenmektedir.

B12 vitamini proteine bağlı bulunmaktadır. Gıdalarla aldığımız B12 mide asidimiz tarafından proteininden ayrılır ve serbest forma geçer. İnce bağırsaklarımızda tekrar proteinle birleşerek emilimi sağlanır. B12 takviyeleri vücudun kolay emilim sağlaması için serbest formda B12 içermektedir.

Kaynakça
  1. Bengü, A. Ş., & Çoban, Ö. G. M. (2023). Vitaminlerin Keşfi, Tarihsel Gelişimi Ve Önemi. Sağlik Bilimleri Alaninda Uluslararasi Akademik Çalişmalar ve Teorik Bilgileri, 73.
  2. Meyer, H. E., Willett, W. C., Fung, T. T., Holvik, K., & Feskanich, D. (2019). Association of high intakes of vitamins B6 and B12 from food and supplements with risk of hip fracture among postmenopausal women in the nurses’ health study. JAMA network open, 2(5), e193591-e193591.
  3. Mikkelsen, K., Stojanovska, L., Tangalakis, K., Bosevski, M., & Apostolopoulos, V. (2016). Cognitive decline: a vitamin B perspective. Maturitas, 93, 108-113.
  4. Prentice, K. M., Gillespie, R., Lewis, N., Fujimori, K., McCoy, R., Bach, J., & Eakin, C. M. (2013, November). Hydroxocobalamin association during cell culture results in pink therapeutic proteins. In MAbs (Vol. 5, No. 6, pp. 974-981). Taylor & Francis.
  5. U.S. Department of Health and Human Services. Vitamin B12 Fact Sheet for Health Professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-HealthProfessional/ Erişim tarihi: 14/09/23
  6. Watanabe F. Vitamin B12 sources and bioavailability. Exp Biol Med (Maywood). 2007 Nov;232(10):1266-74. doi: 10.3181/0703-MR-67. PMID: 17959839.  
  7. https://axial.acs.org/cross-disciplinary-concepts/history-b-vitamin-research 
  8. https://www.britannica.com/science/vitamin-B12 
  9. https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/vitamin-b12/  
Benzer Makaleler
Neden Kereviz Yemeliyiz?
Bir Eklem Görevi Gören Kalça Protezleri
Hipertansiyon (yüksek tansiyon) Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Uykusuzluk Bencilliğe Sebep Olur Mu?
Şeker Hastalarının Yaraları Neden Geç İyileşir?
Seyahat Etmek Beyninizin Bağlantı Kurma Kapasitesini Artırır
Kramp Neden ve Nasıl Oluşur?
Ateşimiz Yükselince Neden Üşürüz?
Kollarımızı Yürürken Neden Sallarız?
Kan Uyuşmazlıkları, Türleri Ve Tedavi Yöntemleri
ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER