Konya Bilim Merkezi BilimUp

Yeni Biçilmiş Çim Kokusunu Neden Çok Severiz?

3 dk
148

Yeni biçilmiş çim kokusu özellikle bahar ve yaz aylarında güneşin tüm gücüyle parıldadığı günlerde dışarı çıktığınızda derin bir nefes almanızı sağlamış olabilir. İçimize çektiğimiz bu koku belki de çoğumuzun hayalinde tam olarak yeşil rengin kokusu olabilir. Çimler biçildiğinde yayılan bu kokuyu içimizde çektiğimizde asıl kokladığımız şey nedir?
 Birleşik Krallık’ta 2000 kişiyle yapılan araştırmada en çok sevilen üçüncü koku seçilen yeni biçilmiş çim kokusu, çimler biçildiğinde havaya karışan yeşil yaprak uçucularının algılamasıyla oluşur. Bu kimyasallar aslında bitkilerin zarar gördüklerinde yaydıkları bazı moleküllerdir. Kimyasal türler olarak aldehitler, esterler, alkoller ve 6 karbonlu bileşiklerden oluşmaktadır. Bu moleküller bitkilerin savunma mekanizmasında bulunan en hızlı üretilen ve yayılan silahlarıdır. Yapıları o kadar küçüktür ki bizden uzakta olsalar bile havaya karışıp burnumuza hızlıca ulaşabilirler.





Yeşil yaprak uçucuları bize nasıl çekici bir koku olarak geliyorsa, Geocoris böceklerine de bu koku lezzetli bitkilerin yakınlarda olduğunu anlatıyor. Almanya’da Max Planck Kimyasal Ekoloji Enstitüsü’nden bitki çevrebilimci Ian Baldwin, bitki zararlısı böceklerin de ilgisini çektiğini tespit etmiştir. Acaba farklı diğer organizmalar da bu kimyasallardan etkileniyor mu? Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi’nde yapılan bir Yüksek Lisans çalışması yeşil yaprak uçucularının bağırsaklarımızdaki faydalı ve zararlı bakteriler üzerindeki etkisini incelemiştir. Elde edilen sonuçlarda yeşil yaprak uçucularının faydalı bakterilerde uyarıcı ve koruyucu olumlu etkilere, zararlı bakterilerde de baskılayıcı bir role sahip olduğı gözlemlenmiştir.

Bu kokuyu bu kadar özel yapan nedir?

Baldwin bu kokunun aslında günlük hayatta sıklıkla tükettiğimiz birçok bitkiden farksız olduğunu belirtiyor. Bu kokunun aklımızda diğer bitkilerden farklı yer etmesinin sebebi, çok geniş bir çimlik alanın biçilmesi ve yeşil yaprak uçucularının kocaman bir bulut oluşturmasıdır. Sonrasında birçok çimden yayılan minik kimyasallar havada yüzerek burnumuza ulaşır ve reseptörlerimizi uyarırlar. Uyarının sıklığı bu güçlü kokuyu algılamamızı sağlar. Baldwin, Çin’de yaşayan insanların da çay hasadı yapılırken benzer bir kokudan etkileniyor olabileceğini öne sürmüştür. Kim bilir belki de Rize’de çay hasadı zamanında Rizeli’lerde benzer bir kokudan etkileniyordur.

Kaynakça

Scala A, Allmann S, Mirabella R, Haring MA, Schuurink RC. Green leaf volatiles: a plant's multifunctional weapon against herbivores and pathogens. Int J Mol Sci. 2013 Aug 30;14(9):17781-811. doi: 10.3390/ijms140917781. PMID: 23999587; PMCID: PMC3794753.

  1.  Allmann S, Baldwin IT. Insects betray themselves in nature to predators by rapid isomerization of green leaf volatiles. Science. 2010 Aug 27;329(5995):1075-8. doi: 10.1126/science.1191634. PMID: 20798319.
  2. https://acikbilim.yok.gov.tr/bitstream/handle/20.500.12812/240224/yokAcikBilim_10279039.pdf?sequence=-1&isAllowed=y
  3. https://www.livescience.com/65400-why-freshly-cut-grass-smells-good.html#:~:text=Chemically%20speaking%2C%20that%20classic%20lawn,forces%20%E2%80%94%20like%20a%20lawn%20mower.

Benzer Makaleler

Arılar Kovanlarını Nasıl Koruyor; Propolis ve Arı Sütü
Ilık Süt İçtiğimizde Neden Uykumuz Gelir?
Ağaçlar Neden Reçine Üretir?
Uyku Gerçekten Dinlendirir Mi?
Tükürük Ne İşe Yarar?
Böceklerde Bacak Çeşitliliği
Bal Arısı Kolonilerinde Görülen Salgın: Deforme Kanat Hastalığı
Tembel Hayvanlar Neden Tembeldir?
Evde Kendi Yeşilliğinizi Yetiştirmenin Yolları
Güneş'e Bakınca Neden Hapşırırız?
ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER