Konya Bilim Merkezi BilimUp

Dönüş Yolculuklarını Neden Daha Kısa Hissederiz?

3 dk
252

Aynı yoldan anı hızda gidip gelmenize rağmen dönüş yolunun geliş yoluna nazaran bir anda bittiğini fark etmiş olabilirsiniz. Birçok kişinin yaşadığı bu durumun arkasında bilimsel bir açıklama vardır. Peki giderken bitmek bilmeyen yolun dönüşte nasıl beklemediğimiz bir anda bittiğini düşünebiliyoruz?

Dönüş yolculuğu etkisi, psikolojik düzeyde zaman algımızdan ve ruh halimizden büyük ölçüde etkilenir. Genel olarak zamanın öznel deneyimi ve özellikle dönüş yolculuğu etkisi, uzun bir zamandır bilim insanları tarafından bir araştırma konusu olmuştur. Öyle ki ilk olarak 1950’lerde bu olgu “dönüş yolculuğu etkisi (return trip effect)” olarak anılmaya başlamıştır. Daha sonra yapılan araştırmalarla dönüş yolu etkisi bilimsel olarak belgelenmiştir.

Bu etkinin nedeninin bir yere ilk defa giderken öngörülemeyen unsurların varlığından kaynaklanabileceği öne sürülmüştür. Ayrıca dönüş yolunda bilinmeyen ögeler daha az olduğu için çevresel faktörlere daha az dikkat edilmesi ve yolculukla ilgili olmayan düşüncelerle meşgul olunması, yolculuk süresinin zihnimizde daha kısa olmasına sebep olmaktadır. Buradaki fikir, alışılmadık deneyimler sırasında öznel zaman algısının yavaşlamasıdır.



Yapılan bir çalışmada, sürücülerin gidiş ve dönüş yolculuklarında oluşan zihinsel yoğunluğu ölçmek için göz takip cihazı ve elektroensefalograf ekipmanı kullanılmıştır. Çalışmada hem bir iç mekân sürüş simülasyon deneyi hem de gerçek bir araba sürüş deneyi kullanılarak sonuçlar gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, dönüş yolu etkisinin aşina olmaktan kaynaklanabileceğine dikkat çekmiştir. Dönüş yolculuğu etkisinin içsel nedeninin gidiş ve dönüş yolculuklarında bilişsel yükteki farklılıktan kaynaklandığı açıkça belirtilmiştir.

2011 yılında Niels van de Ven ve çalışma arkadaşları tarafından yapılan bir çalışmada, beklentiye girmenin dönüş yolu etkisi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ekip tarafından tasarlanan deneylerden birinde bu etki, katılımcılar bisiklet gezisine çıkartılarak incelenmiştir. Aşinalığın dönüş yolculuğu etkisindeki olası rolü, katılımcıların aynı veya farklı, eşit mesafeli bir yoldan geri dönmesini sağlayarak gözlenmiştir. İlk gruba hedefe ulaştıktan sonra aynı mesafede farklı bir yol kullanmaları söylendi. Kontrol grubu ise gittikleri güzergahtan geri döndüler. Anket sonucunda her iki grubun da verdiği süre tahminleri birbirine yakın değerdeydi.

Bu deney sonucuna göre; ilk defa kullandığımız gidiş yolunun beklentimizden daha uzun sürmesi, dönüş yolunun da uzun süreceğini düşünmemize sebep olmaktadır. Bir beklenti ile yola çıkan denekler, dönüş yolculuğunun beklentilerinden daha kısa sürdüğünü düşünmüştür. Yapılan deneylerin sonucunda, beklentilerin ihlalinin bu etkiye neden olduğu görünmektedir.

Kaynakça
  1. Van de Ven, N., Van Rijswijk, L., & Roy, M. M. (2011). “The return trip effect: Why the return trip often seems to take less time”, Psychonomic Bulletin & Review, 18 (5), 827-832.
  2. Yanqun Yang, Jianying Chen, Said M. Easa, Zhiyuan He, Danni Yin, Xinyi Zheng. (2021). “Internal causes of return trip effect based on eye movement and EEG indices”, Internal causes of return trip effect based on eye movement and EEG indices, 76, 286-296.
  3. Chen, Z., Hamilton, R., & Rucker, D. D. (2021). Are We There Yet? An Anticipation Account of the Return Trip Effect. Social Psychological and Personality Science, 12(2), 258–265. https://doi.org/10.1177/1948550620916054

Benzer Makaleler

Şarkılar Neden Aklımızda Bozuk Plak Gibi Çalıp Durur?
Nostalji Sevmeye Programlı Olabilir Misiniz?
Düzeni Sağlamak; Kırık Camlar Teorisi
Çalma Hastalığı, Kleptomani
Neden Yalan Gerçeğe Göre 6 Kat Hızlı Yayılır?
Dünyanın En Eski Kalbi
Avrupa'ya Aşı Tanıtan Yazar: Leydi Mary Montagu
Uzun Süreli Odaklanma Mümkün Mü?
Finansın Geleceği DEFI Teknolojisi
Leonardo Da Vinci İcatları
ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER