Konya Bilim Merkezi BilimUp

Sonsuz Kimyasalları Sudan Temizlemek Mümkün Mü?

4 dk
115

PFA, daha önce bu kısaltmayı duymuş muydunuz? Aslında PFA’yı her gün kullanıyorsunuz. PFA, böcek ilaçlarında, şampuan şişelerinde, plastiklerde, suya dayanıklı makyaj ürünlerinde vs. kullanılan bir kimyasaldır. Kullandığımız birçok üründe bulunan PFA doğaya karışmaktadır. Artık su döngüsünün bir parçası haline geldi. Son 70 yıldır, yeryüzündeki her bir damla suyu kirletmekte ve içtiğimiz su ile birlikte vücudumuzda birikmektedir. Biriken PFA, kanser ve benzeri hastalıklara neden olabilmektedir. Bu yüzden PFA’nın sudan temizlenmesi kritik bir durumdur.


PFA’nın Sudan Temizlenmesi Mümkün Müdür?

PFAS ( Per- and polyfluoroalkyl substances), 1940 yılından beri kullanılmaktadır. PFA’nın yaklaşık olarak 12.000 tane çeşidi vardır. Temel olarak birbirine bağlı karbon ve flor atomları içermektedir. Bu bağlar doğal süreçte kırılamaz ve doğadan temizlenebilmesi çok zor. Hatta bu yüzden “forever chemicals”, “Sonsuz Kimyasallar” olarak anılmaktadır.

Kaliforniya ve Northwestern Üniversitelerinden bir grup kimyager PFA’nın yaklaşık bir düzine çeşidini basitçe yok edebilmek için yeni bir metot geliştirdi. Bu metot bir kimyasalın içerisindeki bağları kırmak için geliştirilen diğer metotlara göre çok daha düşük bir sıcaklıkta ve toksik bir ürün ortaya çıkarmadan uygulanabilmektedir.

PFAS ile kirlenen su, 80-120 °C dereceye kadar ısıtıldıktan sonra laboratuvarlarda kullanılan ortak bazı çözücüler ve kimyasal maddelerle karıştırılarak PFA içerisindeki güçlü bağları kırmaya yönelik bir tepkime başlatılmaktadır. Eklenen bu maddeyi tıpkı bir mıknatıs gibi düşünebilirsiniz. Madde önce PFA’yı kendine çekiyor ve parçalamaya başlıyor. Belli bir süre sonunda ise PFA tamamen sudan temizlenebilmektedir.

İçilebilir su miktarı giderek azalıyor. İklim değişikliğinin sonucu olan kuraklık yüzünden zaten tehlikeli bir durumla karşı karşıyayız. Çok kıymetli olan suyu bir de kullanılan kimyasallarla kirletiyoruz.

İçilebilir su bitiyor!

Tepkimenin Kimyasal Açıklaması

PFA moleküleri, baş ve kuyruk olmak üzere iki gruptan oluşmaktadır. Kuyruk kısmında uzun karbon-flor zinciri ve baş kısmında oksijen bulunmaktadır. Oksijen, bir başka maddeyle tepkimeye kolaylıkla girebilir. Bu yapıyı parçalamak için araştırmacılar tarafından “kimyasal giyotin” lakaplı bir madde sentezledi. İçerisinde PFA bulunan suya "DMSO" adlı bir kimyasal madde eklenerek su ısıtılmakta ve baş kısmında bulunan oksijenin koparak kuyruk kısmının geride kaldığı gözlemlenmiş. Serbest kalan kuyruktaki florin atomları koparak daha güvenilir bir forma dönüşmektedir. Araştırmacılar, bu parçalanamaz molekülün zayıf noktasının tepkimeye kolaylıkla geçebilen oksijen olduğunu söylediler.


Benzer Makaleler

Çay ve Kahvede Yararlı Bakteri Olur Mu?
Atık Maskeden Beton Üretilebilir mi?
Çikolata Nasıl Beyaz Olur? Beyaz Çikolata Nasıl Yapılır?
Acı Hissini Engellemek Mümkün Mü?
Pastörizasyon Gıdanın Bozulmasını Nasıl Engeller?
Sıcak ve Soğuk Suyun Sesleri Neden Farklıdır?
Kum Nasıl Cama Dönüşür?
Fıstık Etkisi
Termoslar İçindeki Sıvının Sıcak veya Soğuk Olduğunu Nasıl Biliyor?
Kabartma Tozu Nasıl Çalışır?
ANASAYFA
RASTGELE
KATEGORİLER
POPÜLER
EN YENİLER